به گزارش روابط عمومی دانشکده داروسازی شیراز، در ایام تعطیلات نوروزی بسیاری از خانواده‌ها در حال سفر هستند و در عین حال شرایط خاص و پرتنش منطقه نیز می‌تواند باعث خستگی، اضطراب و مصرف بیشتر برخی داروها شود. یکی از نکات مهمی که گاهی نادیده گرفته می‌شود، **خواب‌آلودگی ناشی از برخی داروها** است؛ عارضه‌ای که می‌تواند تمرکز را کاهش داده و خطر بروز حوادث، به‌ویژه هنگام رانندگی یا انجام کارهای حساس را افزایش دهد.

برخی داروها به‌طور طبیعی باعث آرام‌بخشی یا خواب‌آلودگی می‌شوند. آگاهی از این موضوع به افراد کمک می‌کند تا در زمان سفر یا در شرایط بحرانی که نیاز به هوشیاری بیشتر وجود دارد، مصرف داروها را با دقت بیشتری مدیریت کنند.

- آنتی‌هیستامین‌ها (داروهای ضدحساسیت)

- **ممکن است خواب‌آلودگی ایجاد کنند:** دیفن‌هیدرامین، کلرفنیرامین، پرومتازین، هیدروکسی‌زین  

- **معمولاً خواب‌آلودگی کمتری دارند:** لوراتادین، فکسوفنادین، دس‌لوراتادین  

(در برخی افراد سیتریزین ممکن است خواب‌آلودگی خفیف ایجاد کند.)

- داروهای سرماخوردگی و فرآورده‌های ترکیبی

در برخی داروهای سرماخوردگی، وجود آنتی‌هیستامین‌های نسل قدیم می‌تواند باعث خواب‌آلودگی شود.  

دکسترومتورفان باعث خواب آلودگی می‌شود. در مقابل، فرآورده‌هایی که تنها حاوی **استامینوفن، ایبوپروفن، فنیل‌افرین ** هستند معمولاً چنین اثری ندارند.

- داروهای ضدسرفه

برخی شربت‌های ضدسرفه که حاوی ترکیبات آرام‌بخش هستند می‌توانند خواب‌آور باشند، در حالی که شربت‌های ساده گیاهی یا فرآورده‌های حاوی عسل و آویشن معمولاً چنین اثری ندارند.

- داروهای آرام‌بخش و خواب‌آور

داروهایی مانند **دیازپام، لورازپام، آلپرازولام و زولپیدم** به‌طور ذاتی اثر آرام‌بخش دارند و مصرف آن‌ها باید فقط با تجویز پزشک انجام شود، زیرا می‌توانند به‌طور قابل توجهی هوشیاری را کاهش دهند.

-داروهای ضدافسردگی

- **ممکن است خواب‌آلودگی ایجاد کنند:** آمی‌تریپتیلین، ترازودون  

- **معمولاً خواب‌آلودگی کمتری دارند:** سرترالین ، فلوکستین و سیتالوپرام در اکثر افراد خواب آلودگی نمی دهند وای در افراد با سابقه ایجاد خواب آلودگی باید با احتیاط مصرف شود

- داروهای ضدتهوع

- **ممکن است خواب‌آلودگی ایجاد کنند:** دیمن‌هیدرینات (داروی تهوع حرکت در سفر)  

- **معمولاً خواب‌آلودگی ایجاد نمی‌کنند:** اندانسترون

- داروهای ضد دردهای عصبی و ضدتشنج

- **عارضه خواب آلودگی می دهند:** گاباپنتین، پره‌گابالین  

- **در دوز پایدار معمولاً خواب‌آلودگی کمتری دارند:** کاربامازپین، لاموتریژین

- چند توصیه مهم برای سفر و شرایط بحرانی

- هنگام رانندگی یا در مسیرهای طولانی، از مصرف داروهای خواب‌آور خودداری کنید.  

- در صورت نیاز به مصرف دارو، پیش از حرکت از **پزشک یا داروساز** درباره عوارض احتمالی آن سؤال کنید.  

- مصرف همزمان چند داروی سرماخوردگی یا آرام‌بخش می‌تواند خواب‌آلودگی را تشدید کند.  

- در شرایط استرس و بی‌خوابی، از مصرف خودسرانه داروهای آرام‌بخش پرهیز کنید.

آگاهی از عوارض دارویی به‌ویژه در ایام سفر و شرایط خاص اجتماعی، می‌تواند به افزایش ایمنی و پیشگیری از حوادث ناخواسته کمک کند.

**دکتر نگار فیروزآبادی، عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی شیراز**